Văn mẫu lớp 11: Phân tích bài thơ Tràng giang của Huy Cận (2 Dàn ý + 19 mẫu) Phân tích bài Tràng giang

Văn mẫu lớp 11: Phân tích bài thơ Tràng giang của Huy Cận (2 Dàn ý + 19 mẫu)  Phân tích bài Tràng giang

Phân tích Tràng giang của Huy Cận tổng hợp 19 bài văn mẫu siêu hay kèm theo gợi ý cách viết chi tiết nhất. Thông qua phân tích bài Tràng giang những bạn lớp 11 mang thêm nhiều nguồn tham khảo, củng cố kỹ năng viết văn phân tích bài thơ hay.

Dàn ý phân tích Tràng Giang

1. Mở bài

  • Giới thiệu về tác giả Huy Cận và đặc điểm thơ Huy Cận trước cách mệnh tháng Tám: Huy Cận là một trong số những thi sĩ mang nhiều đóng góp cho phong trào thơ Mới. Trước cách mệnh tháng Tám năm 1945, thơ ông mang nỗi buồn nhân thế, nỗi buồn của một người dân ý thức sâu sắc về tình cảnh của non sông quốc gia và số phận con người.
  • Giới thiệu về bài thơ Tràng giang: Tràng giang (rút trong tập Lửa thiêng) là một trong số những sáng tác tiêu biểu nhất, đặc sắc nhất của Huy Cận.

2. Thân bài

a) Nhan đề và câu thơ đề từ

– Nhan đề: sử dụng từ ngữ Hán Việt cùng âm tiết mở ang gợi ko gian cổ kính và tăng thêm liên tưởng về sự rộng to của dòng sông.

– Câu thơ đề từ:

  • Trời rộng”, “sông dài” gợi nên dòng rộng to, mênh mông của thiên nhiên, của vũ trụ bát ngát
  • “bâng khuâng”, “nhớ” – một xúc cảm của nỗi buồn, của sự đơn chiếc, lạc lõng.

b) Khổ 1:

– Thiên nhiên rộng to, mênh mông:

  • Hình ảnh”sóng gợn”
  • Hình ảnh con thuyền “con thuyền xuôi mái nước song song” càng tô đậm thêm sự hoang vắng, cô quạnh của cảnh vật.

– Tâm trạng của chủ thể trữ tình được bộc lộ một cách trực tiếp: buồn điệp điệp”, “sầu trăm ngả” tác giả đã diễn tả nỗi buồn dài cùng cực, như ko bao giờ nguôi, ko bao giờ dứt trong tâm não của nhân vật trữ tình

c) Khổ 2

  • Bức tranh đã từng bước hoàn thiện hơn bằng những hình ảnh hết sức mới mẻ: cồn nhỏ, gió hiu quạnh, làng xa, chợ chiều, bến cô liêu gợi tả cảnh vật nhỏ bé, cô độc, thoáng lên dòng vắng lặng, lạnh lẽo đơn chiếc tới rợn ngợp của cảnh vật nơi đây.
  • Âm thanh “tiếng chợ chiều” gợi nên sự mơ hồ, tàn tạ, hoang vắng.
  • “Sông dài trời rộng bến cô liêu” nhấn mạnh dòng cô liêu của cảnh vật và sự lạc lõng, trống vắng, đơn chiếc của con người

d) Khổ 3

  • Khuông cảnh thiên nhiên bát ngát rộng to: hàng nối hàng, mênh mông
  • Hình ảnh “bèo”gợi sự nổi trôi, vô định
  • Cấu trúc phủ định “ko cầu” – “ko đò” đã phủ định hoàn toàn những con đường để kết nối với cuộc thế

e) Khổ 4

  • Hình ảnh thơ cổ điển “mây”, “chim” tác giả đã vẽ nên một bức tranh về quê hương, quốc gia,.
  • Nỗi nhớ, tình yêu quê hương, quốc gia của tác giả qua hai câu thơ cuối bài.

3. Kết bài

Khái quát trị giá nội dung và nghệ thuật của bài thơ

Sơ đồ tư duy bài thơ Tràng Giang

Phân tích Tràng giang học trò giỏi - Mẫu 1

Phong trào Thơ Mới đánh dấu tên tuổi của nhiều thi nhân, trong đó phải kể tới Huy Cận- một hồn thơ “sầu vạn cổ”. Mỗi vần thơ của Huy Cận đều chất chứa những nỗi buồn miên man, sầu bi của thi sĩ trước thời đại, trước xã hội mà ông đang sống. Đằng sau những nỗi sầu đó là tiếng lòng của một con người yêu nước. Bài thơ Tràng giang là một bài thơ tiêu biểu cho hồn thơ Huy Cận.

Mở đầu tác phẩm là lời đề từ “Bâng khuâng trời rộng nhớ sông dài”, lời đề từ với bảy chữ thôi nhưng đã bao quát toàn bộ nội dung và tư tưởng nghệ thuật mà tác giả gửi gắm. Câu thơ gợi ra nỗi buồn thương, khắc khoải, nhớ nhung của con người trước cảnh bật bát ngát, sâu rộng. Từ láy “bâng khuâng” càng gợi tâm trạng vương sầu và nỗi nhớ miên man nơi đáy lòng thi sĩ, gợi mở cho những câu thơ sau được giãi bày tự nhiên:

“Sóng gợn tràng giang buồn điệp điệp
Con thuyền xuôi mái nước song song
Thuyền về nước lại sầu trăm ngả
Củi một cành khô lạc mấy dòng.”

Câu thơ lặp lại nhan đề tác phẩm “tràng giang”, cách điệp vần “ang” được sử dụng đầy tinh tế đã gợi ra một ko gian với dòng sông dài rộng. Hai tiếng “tràng giang” đựng lên càng gợi âm vang của nỗi buồn tha thiết. Những con sóng gợn nhẹ nơi dòng sông, dòng sông mang màu tâm trạng “buồn điệp điệp”. Nỗi buồn của dòng sông cũng chính là nỗi buồn sâu thẳm trong nhân vật trữ tình, cụm tính từ “buồn điệp điệp” càng làm cho nỗi buồn thêm khắc khoải, tầng tầng lớp lớp, tiếp nối nhau không thể nào dứt. Tưởng hình như nhẹ nhõm nhưng lại trĩu nặng vô bờ, thấm đẫm và lan tỏa trong từng thức cảnh. Vượt bậc trong ko gian dài rộng, mênh mông là hình ảnh “con thuyền xuôi mái”, con thuyền nhỏ bé, đơn độc trôi theo dòng nước, mặc nhiên lênh đênh, phiêu dạt như chính người thi sĩ cũng đang trống vắng, lẻ loi phó mặc dòng đời xô đẩy, chảy trôi.

“Thuyền về nước lại sầu trăm ngả
Củi một cành khô lạc mấy dòng.”

Hình ảnh đối lập “thuyền về- nước lại” được tả giả vận dụng tinh tế kết hợp cùng thi liệu đầy mới mẻ “củi một cành khô lạc mấy dòng” ko chỉ làm cho câu thơ thêm uyển chuyển linh hoạt mà con gợi ra được âm hưởng cổ kính. Nghệ thuật đảo ngữ “củi một cành khô ” được đưa lên đầu câu càng nhấn mạnh sự đơn độc, lẻ loi, vô định, nhỏ bé, tầm thường. Cành củi khô đó thấp là hình ảnh ẩn dụ cho thi nhân với một dòng tôi lẻ loi, lạc lõng trong chính đời sống của mình.

Tưởng như nỗi buồn đã ngừng lại, nhường chỗ cho chút niềm vui ủi an. Nhưng sang khổ thơ thứ hai, nỗi sầu càng to thêm nhiều chút, thấm sâu vào cảnh vật:

“Lơ thơ cồn nhỏ gió hiu quạnh
Đâu tiếng làng xa, vãn chợ chiều

Cặp từ láy tượng hình “lơ thơ” “hiu quạnh” gợi bao buồn vắng, quạnh quẽ, đơn chiếc. Như tự nhiên vốn mang, ko gian chợ búa gợi sự đông vui, tấp nập, nhưng trong đoạn thơ, hình ảnh chợ xuất hiện mà chẳng thấy chút khá ấm của cuộc sống, tiếng cười nói, sắm bán của con người. Vạn vật như nằm trong sự tĩnh lặng tới tuyệt đối, ko gian cũng được mở rộng cả chiều kích sâu rộng:

“Nắng xuống trời lên, sâu chót vót
Sông dài trời rộng, bến cô liêu”

Nghệ thuật đối kết hợp với giải pháp tu từ nhân hoá cho thấy được chiều kích vô cùng của ko gian. “Sâu chót vót” gợi sự thăm thẳm, tun hút khôn cùng. Càng rộng, càng cao, càng sâu bao nhiêu thì cảnh vật càng buồn vắng, lẻ loi bấy nhiêu. Sông tuy dài mà bờ bến cô lẻ, nỗi buồn như mở rộng theo chiều kích ko gian, thấm sâu trong từng khá thở.

Theo mạch xúc cảm của hai khổ thơ trước, khổ thơ thứ ba càng khắc sâu thêm nỗi buồn tuyệt đối:

“Bèo dạt về đâu hàng nối hàng
Mênh mông ko một chuyến đò ngang
Ko cần gợi chút niềm thân tình
Lặng lẽ bờ xanh tiếp bãi vàng.”

Hình ảnh mặt nước cánh bèo gợi sự vô định, lênh đênh. Những mặt nước cánh bèo trôi dạt liên tục “hàng nối hàng” ko nơi bấu víu, chẳng chốn trở về hay chính là hình ảnh ẩn dụ cho những kiếp người nhỏ bé, đơn độc, mất phương hướng lúc bấy giờ. Sông nước mênh mông, dài rộng, ko mang lấy một chuyến đò đi qua, cây cầu bắc ngang cũng chẳng thấy nên dù muốn nhưng nào mang chút kỳ vọng phong phanh về sự gắn kết với con người. Tất cả nhường nhịn như đang chống đối với lòng người, kẻ đơn chiếc đang thèm khát giao cảm, thấu hiểu, sẻ chia lại ko mang một tẹo tình đời, tình người ở lại.

Khổ thơ cuối bài thơ vẽ nên một bức tranh đầy tráng lệ của thiên nhiên và nỗi buồn sâu lắng của lòng người:

“Lớp lớp mây cao đùn núi bạc
Chim nghiêng cánh nhỏ, bóng chiều sa
Lòng quê dợn dợn vời con nước
Ko khói hoàng hôn cũng nhớ nhà.”.

Bầu trời với những đám mây cao trắng được phản chiếu dưới ánh mặt trời tạo hoá trở nên đẹp đẽ với ánh bạc nhấp nhánh. Động từ “đùn” cho thấy được sự vận động đầy mạnh mẽ của cảnh vật, những đám mây đùn lên trùng điệp phía chân trời tạo thành những dãy núi hùng vĩ, tráng lệ. Giữa ko trung là cánh chim bé nhỏ đang đơn độc nghiêng mình dưới bóng chiều buồn vương. Hình ảnh đối lập giữa cánh chim nhỏ bé và vũ trụ bát ngát hùng vĩ càng tô đậm nỗi buồn của bầu thiên nhiên sâu rộng, khoáng đạt.

Trước cảnh thiên nhiên đó, nỗi nhớ quê hương trong lòng thi nhân lại thêm da diết, cồn cào:

“Lòng quê dợn dợn vời con nước
Ko khói hoàng hôn cũng nhớ nhà.”

Trong thơ Đường Thi cũng đã từng viết:

“Nhật mộ hương quan hà xứ thị
Yên ba giang thượng sử nhân sầu”.

Thôi Hiệu nhìn khói sóng mà thương nỗi nhớ quê nhà. Trong “Tràng giang”, nỗi nhớ quê hương của Huy Cận nhường nhịn như túc trực, dằng dai và mãnh liệt hơn bởi “ko khói hoàng hôn cũng nhớ nhà”. Ko vì bất cứ điều gì mà nỗi nhớ vẫn “dợn dợn” trong lòng thi nhân, đó chính là biểu hiện của tình yêu quê hương nói riêng và ý thức yêu nước nói chung.

Bằng sự kết hợp phối hợp giữa cổ điển và hiện đại, bài thơ đậm chất Đường thi nhưng vẫn rất Việt Nam với những hình ảnh đầy sắp gũi như con thuyền xuôi mái, bèo dạt mây trôi, cành củi khô lạc dòng,..Qua bài thơ, ta thấy được một nỗi buồn vô tận của dòng tôi lạc lõng trong cuộc thế.

Phân tích Tràng Giang - Mẫu 2

Huy Cận là một trong những tác giả xuất sắc nhất trong phong trào thơ mới. Thơ ông rất giàu chất suy tưởng, triết lý, tiện hiện sự giao cảm giữa con người và vũ trụ. Tràng giang là một trong những bài thơ tiêu biểu của tác giả, thể hiện đầy đủ tư tưởng và phong cách thơ của thi sĩ.

Ngay ở câu đề từ của bài thơ, thi sĩ đã cho người đọc cảm nhận được nỗi buồn của cảnh vật cũng như của tâm trạng người thi sĩ, lời đề từ đã thâu tóm ngắn gọn và xác thực cả cảnh lẫn tình của bài thơ.

Sóng gợn Tràng giang buồn điệp điệp
Con thuyền xuôi mái nước song song
Thuyền về nước lại sầu trăm ngả
Củi một cành khô lạc mấy dòng

Đứng trước cảnh mênh mông sông nước, nỗi buồn của tác giả thử được nhân lên. Ngay ở khổ thơ đầu tác giả đã sử dụng tiếng nói giàu hình ảnh để khái quát về cảnh vật, qua những cảnh vật đó tác giả muốn thể hiện tâm trạng của mình. Hình ảnh "sóng gợn" gợi cho ta liên tưởng tới những làn sóng đang lan ra, loang ra tới vô tận cũng giống như nỗi buồn của thi sĩ lặng lẽ mà da diết khôn nguôi. Con sóng ở giữa một dòng sông dài và rộng càng làm cho nỗi buồn của thi sĩ được nhân lên. Cảnh con thuyền và mọi cảnh vật đều đơn chiếc càng làm cho người thi sĩ mang đầy tâm sự trong lòng ko biết thổ lộ tâm trạng cùng người nào. Tác giả đã sử dụng những hình ảnh hết sức đời thường để đưa vào thơ ông và đó là sự thông minh độc đáo trong phong cách thơ của ông.

Đâu tiếng làng xa vãn chợ chiều
Nắng xuống, trời lên sâu chót vót
Sông dài, trời rộng bến cô liêu

Lại một lần nữa tác giả đã sử dụng những hình ảnh "cồn, gió, làng, chợ, bến" để giãi bày tâm sự của mình. Bằng cảm nhận của tác giả cảnh vật trở nên thưa và vắng mang đậm nét buồn, làm cho cảnh vật vắng lặng, buồn tẻ, yên ổn ắng và cũng chính vì yên ổn ắng nên thi sĩ cảm nhận được.

Đâu tiếng làng xa vãn chợ chiều

Tác giả nhận được những âm thanh sinh hoạt của đời sống hằng ngày, nhưng âm thanh đó ko rõ ở chỗ nào. Thi sĩ đã quyết tâm tĩnh tâm để nghe ngóng dòng âm thanh mơ hồ kia, nhưng ko thể cảm nhận được và thi sĩ đã chuyển nhãn quan của mình tới một điểm mới.

Article post on: nongdanmo.com

Nắng xuống trời lên sâu chót vót
Sông dài, trời rộng bến cô liêu

Thi sĩ sử dụng nghệ thật đối ý nắng xuống và trời lên để gợi sự chuyển động hai chiều của đất trời và cũng là nỗi buồn trong tâm trạng của thi sĩ. Đứng giữa một vùng mênh mông sông nước, đất trời tun hút, con người càng nhỏ bé hơn và nỗi buồn thì dài vô tận.

Bèo dạt về đâu hàng nối hàng
Mênh mông ko một chuyến đò ngang
Ko cầu gợi chút niềm thân tình
Lặng lẽ bờ xanh tiếp bãi vàng

Hình ảnh mặt nước cánh bèo gợi cho ta liên tưởng tới một kiếp người trôi nổi, lênh đênh. Bèo trôi ko biết dạt về đâu, ko mang một dòng cầu, ko chuyến đò để đưa khách, cảnh tưởng tương tự thì làm sao con người thoát được nỗi buồn. Miêu tả cảnh vật đó, tác giả đã thể hiện niềm khát khao giao cảm với đời, mong muốn thoát khỏi nỗi buồn u uất của cuộc thế để mang cuộc sống tốt đẹp hơn.

Lớp lớp mây cao đùn núi bạc
Chim nghiêng cánh nhỏ bóng chiều sa
Lòng quê dợn dợn vời con nước
Ko khói hoàng hôn cũng nhớ nhà

Sau lúc ngắm hết những cảnh vật xung quanh mình, thi sĩ đã hướng nhãn quan của ông đã hướng lên vũ trụ và ông thấy hình ảnh trước nhất là những đám mây, với từ "đùn" cho thấy chúng chồng xếp mạnh mẽ lên nhau thành núi sau đó được ánh hoàng hôn chiếu vào tạo ra màu sắc nhấp nhánh mà thi sĩ gọi nó là "núi bạc". Hình ảnh này tuy rực rỡ nhưng lại ẩn chứa nỗi buồn của ông, giống như nỗi buồn của ông tích tụ như núi cùng với đám mây còn mang hình ảnh cánh chim.

Lòng quê dợn dợn vời con nước
Ko khói hoàng hôn cũng nhớ nhà

Tác giả đã sử dụng từ láy "dợn dợn" để diễn tả những con sóng vời theo con nước lan tỏa ra tích tắc cho thấy nỗi nhớ nhà luôn túc trực trong ông và sẵn sàng lan tỏa ra khắp nơi.

Bài Tràng giang đã thể hiện nỗi nhớ nhà, nhớ quê hương tới da diết của thi sĩ. Đứng trước cảnh thiên nhiên rộng to, thi sĩ đã tức cảnh mà sinh tình, đó là tình cảm thực bụng với quê hương quốc gia của thi sĩ. Với cách tiếp cận với những vấn đề sắp gũi trong cuộc sống, Tràng giang đã trở thành một sáng tác tiêu biểu của văn học Việt Nam.

Phân tích bài Tràng Giang - Mẫu 3

Nhắc tới Huy Cận, người ta nhớ ngay tới một “hồn thơ ảo não” (Hoài Thanh). Trước cách mệnh tháng Tám 1945, ông đã góp mặt vào thơ ca đương thời một nỗi sầu nhân thế, một dòng tôi đơn chiếc, buồn bã trước dòng đời. Với sự pha trộn giữa chất cổ điển và hiện đại, ông đã gửi gắm nỗi niềm đó trong nhiều bài thơ, trong đó phải kể tới Tràng giang. Bài thơ in trong tập “Lửa thiêng” (1940) rất tiêu biểu cho phong cách thơ Huy Cận.

Vào một buổi chiều thu năm 1939, mang một chàng sinh viên trường Cao đẳng Canh nông, đạp xe dọc theo bờ đê sông Hồng, tới tới bãi Chèm – phía Nam dòng sông, trước cảnh sóng nước mênh mông, đã ko kìm nén nổi xúc cảm buồn bã, đơn chiếc và nhớ nhà da diết nên sáng tác bài thơ Tràng giang. Thi sĩ Huy Cận đã từng tâm sự về hoàn cảnh ra đời bài thơ như thế. Ban sơ, tác phẩm mang tên là “Chiều trên sông” nhưng về sau đổi thành Tràng giang. Nhan đề này đã chuyển tải nhiều ý nghĩa hơn. “Tràng giang” là một từ Hán Việt đầy trọng thể, cổ kính, chỉ một con sông dài. Nhưng thi sĩ ko sử dụng “trường giang” (mang cùng nghĩa) để thay thế, bởi cách điệp vần “ang” giúp nhan đề vừa gợi âm hưởng ngân vang, vừa gợi nên cảm giác một dòng sông ko những dài mà còn rộng. Thêm lời đề từ Bâng khuâng trời rộng nhớ sông dài càng làm rõ hơn sắc thái xúc cảm chủ đạo của bài thơ. Đó là nỗi buồn của con người trước một ko gian mênh mông, rộng to mang thể bao trùm cả vũ trụ.

Và quả thực trước một dòng tràng giang như thế, thi nhân đã ko giấu nổi nỗi buồn mà cứ để nó lan tỏa khắp mọi ko gian, bao trùm cả vũ trụ.

Sóng gợn tràng giang buồn điệp điệp
Con thuyền xuôi mái nước song song
Thuyền về nước lại sầu trăm ngả
Củi một cành khô lạc mấy dòng.

Khổ thơ đầu đã mở ra một sườn cảnh tràng giang mênh mông, rộng to đối lập hoàn toàn với những thứ nhỏ bé như sóng, con thuyền, cành củi khô. Những sự vật đó đồng thời cũng gợi nên nỗi buồn mênh mang theo sóng nước. Qua những từ gợn, buồn điệp điệp, nước song song, sầu trăm ngả, lạc mấy dòng nỗi buồn càng trải dài, lan tỏa khắp cả mặt sông dài rộng. Ở đây tuy mang sự vật nhưng mọi thứ lại không phải gắn kết, nhất là thuyền và nước, hai thứ vốn dĩ ko tách rời vậy mà thuyền về, nước lại khiến cho nỗi sầu, nỗi buồn như chia ra thành trăm ngả. Tuy nhiên điểm nhấn rõ nét nhất của khổ thơ chính là hình ảnh củi một cành khô. Sự vật vốn đã chẳng còn sức sống, lại nổi trôi vô định trên dòng sông đã vẽ một nét hiện đại để khắc họa nỗi buồn. Mà hơn nữa nó còn lạc mấy dòng thì ko chỉ là nỗi buồn, nó hiện hữu cả nỗi đơn chiếc. Đó thấp là sự hiện thân cho kiếp người nhỏ bé, lênh đênh, bất định giữa dòng đời của chính tác giả?

Tới khổ thơ thứ hai, điểm nhìn của nhân vật trữ tình đã xa hơn, sườn cảnh trên sông được hướng vào chiếc cồn nhỏ, vào bầu trời và khắp cả dòng sông.

Lơ thơ cồn nhỏ gió hiu quạnh
Đâu tiếng làng xe vãn chợ chiều
Nắng xuống trời lên sâu chót vót
Sông dài trời rộng bến cô liêu

Nhưng nhường nhịn như ko gian cũng ko mang mấy thay đổi, thậm chí hai từ láy lơ thơ, hiu quạnh lại càng khắc họa sự vắng lặng, yên ắng, quạnh hiu. Đâu đó (hay là đâu mang) mang âm thanh của sự sống? Dẫu mang mang đi chăng nữa thì tiếng làng xa vãn chợ chiều cũng chẳng làm cho nơi đây sôi động hơn, thậm chí càng tô đậm thêm sự tĩnh lặng. Bởi vậy xung quanh chỉ còn là nắng trên trời, sông trước mặt, thứ xuống thứ lên, thứ dài, thứ rộng mà nhường nhịn như vốn đã xa nay lại càng xa hơn. Cách thông minh từ sâu chót vót đã giúp tác giả miêu tả được khoảng cách giữa trời với sông vừa mang độ cao vừa mang độ sâu, khiến cho ko gian như mở ra ba chiều, khuếch tán rộng hết mức ở toàn vũ trụ. Chỉ còn lại trơ trọi bến cô liêu thì chúng ta mới biết nỗi buồn đã rộng khắp mọi ko gian và nỗi đơn chiếc ngày càng to. Lúc này thi nhân ko còn đối diện với dòng sông như ở khổ trên nữa mà hoàn toàn bị choáng ngợp, quá nhỏ bé trước ko gian vũ trụ như thế.

Rồi ánh mắt thi nhân lại tiếp tục tìm kiếm. Hình như nhân vật trữ tình “lục lọi” đâu đây một tẹo sự sống của con người.

Bèo dạt về đâu hàng nối hàng
Mênh mông ko một chuyến đò ngang
Ko cầu gợi chút niềm thân tình
Lặng lẽ bờ xanh tiếp bãi vàng

Lần này hiện lên là hình ảnh hàng bèo thân thuộc. Trong thơ xưa nó chính là hiện thân cho kiếp người trôi nổi, lênh đênh giữa dòng đời. Nhưng chỉ là mặt nước cánh bèo, chứ ko phải hàng nối hàng bèo như ở đây. Vâng, ko biết bao nhiêu hàng bèo như thế, tiếp nối nhau trôi dạt về đâu? Mang nỗi buồn, sự lẻ loi, lạc lõng ko phải của một cành củi khô nữa mà là của cả một thế hệ con người chẳng biết sẽ đi đâu về đâu? Hình ảnh thơ thuần tuý nhưng gói ghém được tâm sự của cả bao nhiêu thân phận con người lúc ngày nay. Bởi vậy nhìn xung quanh đâu cũng thấy mênh mông, đâu cũng ko thấy mang tín hiệu của sự sống nào hết. Điệp từ phủ định càng làm cho con người chẳng mang chút bóng vía nào hiện hữu nơi đây. Ko một chuyến đò, ko một cây cầu thì nỗi niềm thân tình dù một tẹo thôi cũng thực khó. Thế là chỉ còn lại thiên nhiên xúc tiếp với thiên nhiên. Hai từ lặng lẽ mang chút ngậm ngùi vì nhìn hết cảnh trí dòng sông từ trên cao xuống thấp, xa tới sắp mà rồi cũng chỉ còn lại những bờ xanh, bãi vàng tiếp nối nhau. Ko gian vì thế lại tiếp tục thêm phần mênh mông bát ngát. Nỗi đơn chiếc, sự buồn bã của con người chưa mang tín hiệu vơi cạn, thu hẹp lại theo bất cứ một chiều nào.

Cả ba khổ thơ là một bức tranh thiên nhiên thấm đẫm những phong vị cổ điển xen lẫn chút hiện đại đầy độc đáo để khắc họa một ko gian vô cùng, vô tận. Tất cả cũng chỉ để chứa đựng một nỗi buồn, nỗi đơn chiếc ko giới hạn của lòng người. Bao nhiêu hi vọng dồn vào khổ cuối, để dòng tôi vơi bớt đi phần nào những chất chứa ưu tư. Vậy mà:

Lớp lớp mây cao, đùn núi bạc
Chim nghiêng cánh nhỏ: bóng chiều sa
Lòng quê dợn dợn vời con nước
Ko khói hoàng hôn cũng nhớ nhà.

Khuông cảnh thiên nhiên lại mang sự thay đổi, nhưng lần này ko phải là dòng sông mênh mông, vắng lặng như những khổ trên mà thay vào đó là sự tráng lệ, hùng vĩ vượt trội trên nền trời chiều. Vẫn sử dụng những thi liệu cổ thân thuộc là mây, chim, thi sĩ vẽ lên nền trời đó những đường nét, màu sắc thật sinh động. Đó là lớp lớp những áng mây ánh bạc đang đùn trên bầu trời như những ngọn núi. Đặc trưng là cánh chim chao nghiêng được coi là một khoảnh khắc mà thâu tóm được sự chuyển động của hai sự vật. Chẳng biết cánh chim nhỏ đó nghiêng nhẹ đôi cánh một dòng là bóng chiều sa xuống hay bóng chiều đổ mà đè nặng lên cánh chim khiến cho nó ngả nghiêng? Nhưng khoảnh khắc đồng hiện này đã tạo nên một sự dịch chuyển rất mau lẹ cả về ko gian lẫn thời kì. Và thêm một lần nữa lòng người ko thể nào xua tan được sự bủa vây của ngoại cảnh. Ko gian mang thay đổi, mang tráng lệ tới đâu trong lòng thi nhân vẫn cảm thấy trống vắng. Nhưng lần này nỗi đơn chiếc đã hóa nỗi nhờ nhà. Biết bao nhiêu cảnh trí trên trời, dưới sông đều dồn về xúc cảm dợn dợn. Từ láy nguyên thông minh này của thi sĩ đã khắc hoặc rất trung thực một nỗi niềm bâng khuâng, da diết của “lòng quê” lúc nó hô ứng với cụm từ “vời con nước”. Bao nhiêu nỗi buồn rồi cũng trào dâng lên thành nỗi nhớ quê hương. Nhưng lạ thay, ở ngay trên mảnh đất quê hương mà lại thấy nhớ quê hương tới tương tự. Vậy mà quê hương lại chẳng còn, đó là nỗi niềm chung của cả một thế hệ những thi sĩ mới trước tình cảnh quốc gia lúc bấy giờ. Cảm giác xa quê hương, “thiếu quê hương” trở thành sự rung cảm sẵn mang mà chẳng cần tới khói sóng hoàng hôn như thi sĩ Thôi Hiệu đời Đường mới gợi nên nỗi nhớ quê nhà của thi nhân. Ko cần vịn vào đâu, tự khắc nỗi nhớ đó đong đầy, da diết, tự thân nó đã bộc lộ một tình yêu thắm thiết, trĩu nặng với quê hương.

Source: nongdanmo.com

Mang hai thứ ấn tượng còn đọng lại sau lúc đọc xong bài thơ là ko gian vô cùng, vô tận của ngoại cảnh và nỗi buồn, nỗi đơn chiếc ko giới hạn của lòng người. Cả hai như cùng kích ứng để càng rộng, càng to thì càng buồn, càng đơn chiếc khiến cho bài thơ như chất chứa, tích tụ nỗi sầu của cả nghìn năm lại vậy. Nhưng vượt lên trên hết, văn pháp đặc trưng và nhuần nhuyễn giữa chất cổ điển và hiện đại đã vẽ nên một bức tranh thiên nhiên thật đẹp dẫu mang buồn. Song người đọc vẫn nhìn thấy một tình yêu quê hương quốc gia thầm kín hiện lên trong Tràng giang.

Phân tích tác phẩm Tràng Giang - Mẫu 4

Huy Cận được mệnh danh là thi sĩ cả vạn lí sầu. Trước cách mệnh hồn thơ ông mang nỗi sầu bi của thời đại. Tác phẩm Tràng giang là một bài thơ tiêu biểu cho nỗi buồn miên man của thi sĩ trước cuộc thế, trước thời đại. Ẩn sau nỗi buồn đó còn là lời tâm sự, lòng yêu nước kín đáo.

Nhan đề của bài thơ gồm hai vần “ang” đây là âm mở, gợi nên sự mênh mông, rộng to. Ko gian dòng sông hiện ra ko chỉ là một con sông thông thường mà nó còn là con sông to mang tầm vóc vũ trụ. Ko chỉ vậy, sử dụng từ Hán Việt còn khiến cho cho bài thơ mang âm hưởng cổ kính, mang tính khái quát.

Ko phải bất cứ tác phẩm nào cũng mang lời đề từ, lúc đề từ xuất hiện nó thường là một gợi dẫn mang ý nghĩa bao quát toàn bộ nội dung tác phẩm. Trước lúc khởi đầu bài thơ Tràng giang là lời đề từ do chính Huy Cận sáng tác:

Bâng khuâng trời rộng nhớ sông dài

Câu thơ đề tự gợi ra ko gian vũ trụ rộng to, bát ngát mở ra cả chiều rộng và chiều cao. Trước ko gian đó con người cảm thấy lẻ loi, lạc lòng, đây cũng là xúc cảm của biết bao thế hệ thi nhân xưa nay. Câu thơ đề từ đã khơi mạch xúc cảm chung của bài thơ.

Bài thơ mở đầu bằng khổ thơ thấm đượm nỗi buồn:

Sóng gợn tràng giang buồn điệp điệp
Con thuyền xuôi mái nước song song
Thuyền về nước lại sầu trăm ngả
Củi một cành khô lạc mấy dòng

Những con sóng lăn tăn gợn theo chiều gió thổi, ko gian đó hoàn toàn yên tĩnh. Nhưng ở đây ko chỉ mang thiên nhiên mà ẩn khuất còn mang tâm trạng của con người “buồn điệp điệp”, nỗi buồn ko còn vô hình mà hữu hình qua từ láy “điệp điệp”. Nỗi buồn đó tầng tầng lớp lớp chồng lên nhau, nó tuy nhẹ nhõm mà thấm đẫm, mà lan tỏa trong lòng con người. Vượt bậc trong ko gian đó là hình ảnh con thuyền xuôi mái, lênh đênh, phiêu dạt. Giữa dòng tràng giang con thuyền trở nên bé nhỏ, đơn côi tựa như chính hình ảnh con người. Từ “xuôi mái” cho thấy trạng thái buông xuôi, phó mặc cho dòng nước xô đẩy. Đó thấp cũng chính là tâm trạng của những con người Việt Nam trong hoàn cảnh lịch sử lúc bấy giờ. Thuyền cứ trôi, cứ về để lại nỗi buồn mênh mang, vô hạn cho người ở lại – nước. Và hiển hiện trong hiện thực đó chính là những cành củi khô đơn độc, lẻ loi. Đảo ngữ “củi” được đảo lên đầu câu nhấn mạnh sự vô nghĩa, tầm thường, ko chỉ vậy đó còn là cảnh củi khô ko còn sức sống lạc trôi giữa dòng đời vô định. Hình ảnh “củi khô” ẩn dụ cho những kiếp người nhỏ bé, lẻ loi giữa sự mênh mông của dòng đời. Đồng thời còn ẩn dụ cho dòng tôi lạc loài, lẻ loi trong Thơ mới.

Huy Cận di chuyển điểm nhìn về sắp hơn với những bãi, những cồn ở ngay trước mắt mình. “Lơ thơ cồn nhỏ gió hiu quạnh” là một hình ảnh rất thực ở bãi giữa sông Hồng, kết hợp với hai từ láy “lơ thơ” “hiu quạnh” gợi nên sự thưa thớt, vắng vẻ, hiu quạnh. Trong ko gian đó tác giả quyết tâm đi tìm khá ấm cuộc sống, là tiếng chợ xa, nhưng “đâu” mang thể tìm thấy được, ko gian là sự tĩnh lặng tới tuyệt đối. Nỗi buồn càng được tô đậm hơn nữa lúc ko gian được mở rộng tới vô cùng, nắng xuống chiều lên, sông dài – trời rộng, kết hợp với từ “sâu chót vót” đã mở rộng ko gian ra cả ba phía: rộng, cao, sâu. Khắc họa nỗi đơn chiếc, sự nhỏ bé tới đỉnh điểm của con người trước ko gian vũ trụ.

Đôi mắt Huy Cận lại tìm kiếm, lại hướng ra vô cùng và thu lại chỉ mang:

Bèo dạt về đâu hàng nối hàng
Mênh mông ko một chuyến đò ngang
Ko cần gợi chút niềm thân tình
Lặng lẽ bờ xanh tiếp bãi vàng.

Những mặt nước cánh bèo lênh đênh, vô định tiếp nối nhau chảy trôi, sự chảy trôi ko mục đích, ko phương hướng, cũng như những kiếp người nhỏ bé, đơn độc lúc bấy giờ. Ko gian sông nước mênh mông ko mang lấy một chuyến đò qua sông. Đò đó ko đơn thuần là phương tiện trung chuyển con người mà nó còn là phương tiện kết nối tình cảm. Nhưng tất cả đã bị phủ định một cách tuyệt đối: ko một, ko cầu, ko còn một tẹo tình đời, tình người nào còn tồn tại ở đây nữa.

Khổ thơ cuối cùng vẽ ra bức tranh ko gian nhiều tầng bậc, ông hướng mắt lên cao: “Lớp lớp mây cao đùn núi bạc/ Chim nghiêng cánh nhỏ, bóng chiều sa”. Bầu trời với những đám mây to được phản chiếu dưới ánh mặt trời trở nên hùng vĩ, tráng lệ hơn. Động từ “đùn” cho thấy những đám mây ùn ùn kéo về, dựng lên những dãy núi tráng lệ. Và giữa lưng chừng trời là cánh chim nhỏ bé, đơn độc, cảm tưởng như nó đã bị ko gian nuốt trộng. Trước cảnh thiên nhiên cô tịch, lặng lẽ, nỗi nhớ quê hương trong ông bỗng da diết, cồn cào:

Lòng quê dờn dợn vợi con nước
Ko khói hoàng hôn cùng nhớ nhà.

Câu thơ làm ta bất giác nhớ tới câu thơ của Thôi Hiệu: “Nhật mộ hương quan hà xứ thị/ Yên ba giang thượng sử nhân sầu”. Cũng đều là nỗi bi người nào, là nỗi nhớ quê khắc khoải nhưng Huy Cận đã mang cách thể hiện thật mới, thật lạ. Lòng quê “dờn dợn” tức cứ tăng, cứ mạnh mãi lên, nhường nhịn như sóng lòng đang trải ra cùng sóng nước. Nỗi nhớ quê hương luôn túc trực, dằng dai. Đây cũng là biểu hiện kín đáo của lòng yêu nước.

Tác phẩm là sự kết hợp phối hợp giữa cổ điển và hiện đại, đã vẽ nên bức tranh thiên nhiên mênh mông và quạnh hiu, hoang vắng. Qua đó còn cho ta thấy một dòng tôi lẻ loi lạc lõng, một nỗi buồn vô tận giữa đất trời. Nhưng đồng thời bài thơ cùng thể hiện lòng yêu nước kín đáo mà vô cùng sâu lắng.

Phân tích bài thơ Tràng Giang - Mẫu 5

Huy Cận là một trong những thi sĩ xuất sắc nhất của phong trào Thơ Mới, thơ ông mang một bản sắc và giọng điệu riêng, mang chiều sâu xã hội cũng như triết lí. Thơ Huy Cận mang một nỗi buồn sâu lắng, miên man, ảo não và thảm đạm; nỗi buồn của "đêm mưa", của "người lữ thứ", nỗi buồn của "quán chật đèo cao", của "trời rộng sông dài". Tràng Giang là một bài thơ nổi tiếng của Huy Cận, sáng tác vào năm 1939, đăng lần đầu trên báo Ngày nay, sau đó in vào tập thơ Lửa thiêng. Bài thơ mang phong vị Đường thi khá rõ. Đây là bài thơ được cảnh sông nước mênh mông của sông Hồng gợi tứ. Huy Cận đã mang lần tâm sự: Tôi mang thú vui thường chiều chủ nhật hàng tuần đi lên vùng Chèm để ngoạn cảnh sông Hồng và Hồ Tây. Phong cảnh sông nước đẹp, gợi cho tôi nhiều xúc cảm. Tuy nhiên bài thơ ko chỉ so sông Hồng gợi cảm mà còn mang xúc cảm chung về những dòng sông khác của quê hương".

Lời đề từ "Bâng khuâng trời rộng nhớ sông dài" khái quát chủ đề của cả bài thơ là một nỗi niềm ko biết thổ lộ cùng người nào lúc đứng giữa đất trời mênh mông, rộng to và bát ngát. Bài thơ toát lên vẻ đẹp vừa hiện đại, vừa cổ điển, cũng là một nét đặc trưng trong thơ của Huy Cận.

Mở đầu bài thơ là cảnh sông nước, khổ thơ đầu làm người đọc liên tưởng tới con sông thăm thẳm chứa đựng biết bao nỗi buồn miên man

Sóng gợn tràng giang buồn điệp điệp
Con thuyền xuôi mái nước song song
Thuyền về nước lại sầu trăm ngả
Củi một cành khô lạc mấy dòng.

Vẻ đẹp cổ điển của bài thơ được thể hiện khá rõ ngay từ bốn câu trước nhất này. Với một loạt những từ ngữ gợi nỗi buồn thê lương "buồn", "sầu trăm ngả", "lạc mấy dòng" kết hợp với từ láy "điệp điệp", "song song" ở cuối hai câu thơ mang đậm sắc thái của thơ Đường thi nhường nhịn như đã lột tả được hết thần thái và nỗi buồn vô hạn, vô tận của thi sĩ. Trên dòng sông gợn sóng đó là hình ảnh một "con thuyền xuôi mái", lững lờ trôi thể hiện trong tĩnh mang động nhưng sao người đọc vẫn cảm thấy vẻ lặng tờ, mênh mông của thiên nhiên, một dòng "tràng giang" dài và rộng mênh mang, vô tận biết bao. Dòng sông thì bát ngát vô cùng, vô tận và lòng người cũng đầy ắp những nỗi buồn khó tả. Hình ảnh "thuyền", "nước" vốn đi liền với nhau, vậy mà Huy Cận lại để chúng xa cách nhau "thuyền về nước lại" sao nghe mà xót xa thế. Chính vì vậy mà gợi lên trong lòng người một nỗi "sầu trăm ngả". Lượng từ "trăm" kết hợp cùng chỉ số "mấy" đã thổi vào câu thơ một nỗi buồn dài vô tận, ko mang điểm ngừng.

Via @: nongdanmo.com

Nỗi buồn đó được trút hết vào câu thơ cuối "củi một cành khô lạc mấy dòng", Huy Cận đã khéo sử dụng phép đảo ngữ kết hợp với những từ ngữ tuyển lựa, thể hiện sự đơn chiếc, lạc lõng trước cảnh sắc bát ngát, rộng to. "Một" gợi lên sự đơn chiếc, đơn chiếc, "cành khô: gợi lên sự khô héo, cạn kiệt sinh khí, còn lại thể xác trơ trụi, khô héo, "lạc"mang nỗi sầu vô định, trôi nổi, ko mang định hướng trên "mấy dòng" là thể hiện sự chảy trôi một cách hư vô. Hình ảnh cành củi khô cứ trôi mãi trong vô định khiến cho người đọc cảm thấy trống vắng, đơn chiếc tới lạ, thể hiện một kiếp người long đong, đang trôi dạt giữa cuộc sống bộn bề chật chội.

Tới khổ thơ thứ hai nhường nhịn như muốn đẩy nỗi hiu quạnh tăng lên gấp bội.

Lơ thơ cồn nhỏ gió hiu quạnh,
Đâu tiếng làng xa vãn chợ chiều.
Nắng xuống, trời lên sâu chót vót;
Sông dài, trời rộng, bến cô liêu.

Hai câu thơ đầu phảng phất một sườn cảnh hiu quạnh, buồn man mác của một làng quê nghèo, thiếu sức sống. Hình ảnh "cồn nhỏ" với tiếng gió thổi "hiu quạnh" như phủ lên mình một nỗi buồn mặc định tới da diết. Tới nỗi thi sĩ phải đặt một nghi vấn sao ngay cả tiếng ồn ào của phiên chợ chiều cũng ko nghe thấy hay thấp phiên chợ đó cũng buồn hiu quạnh như ở nơi đây. Từ "đâu" đựng lên thật thê lương, ko điểm tựa để bấu víu. "Sông dài, trời rộng, bến cô liêu" , sườn cảnh hiện lên qua câu thơ của Huy Cận sao mà hoang vu, tiêu điều thế, nơi bến nước ko mang một bóng người qua lại, ko mang một tiếng động của cỏ cây hay tiếng thở của con người xung quanh chỉ mang đất trời dài rộng, đơn chiếc lẻ loi một mình. Hai câu thơ cuối tác giả đã mượn "trời", "sông" để tả dòng mênh mang vô định của đất trời, của lòng người. Nhà tơ ko sử dụng trời "cao" mà lại sử dụng trời "sâu" để đo chiều sâu thực sự là nét tinh tế, độc đáo trong thơ Huy cận. Câu cuối đoạn như nói hết, lột tả hết nỗi buồn sâu thẳm ko biết ngỏ cùng người nào, thi sĩ đã phải nói thẳng sự "cô liêu".

Sang khổ thơ thứ ba, tác giả muốn tìm sự rét mướt của đất trời mênh mông nhưng nhường nhịn như cảnh sắc thiên nhiên lại ko như lòng người mong đợi

Bèo dạt về đâu, hàng nối hàng;
Mênh mông ko một chuyến đò ngang.
Ko cầu gợi chút niềm thân tình,
Lặng lẽ bờ xanh tiếp bãi vàng.

Đọc khổ thơ thứ 3, người đọc cảm nhận một sự chuyển biến, vận động của thiên nhiên, ko còn rầu rĩ, u mê như những khổ thơ đầu và khổ thơ thứ 2. Từ “dạt” đã diễn tả tinh tế sự chuyển biến của vạn vật thiên nhiên Tuy nhiên nó lại được gắn liền với hình ảnh “bèo” mà “bèo” thì vốn vô định, trôi nổi khắp nơi, ko mang nơi bấu víu cứ lặng lẽ dạt “về đâu”, chẳng biết dạt về đâu, cũng chẳng biết dạt được bao nhiêu lâu nữa. Mặt nước mênh mông ko mang một chuyến đò. Tác giả chỉ đợi chờ một chuyến đò để thấy được rằng sự sống đang tồn tại nhưng nhường nhịn như điều này là ko thể.

Tới khổ thơ cuối cùng, những xúc cảm, văn pháp của tác giả được đẩy lên đỉnh điểm, nét vẽ chấm phá sử dụng rất đắc điệu

"Lớp lớp mây cao đùn núi bạc,
Chim nghiêng cánh nhỏ: bóng chiều sa.
Lòng quê dợn dợn vời con nước,
Ko khói hoàng hôn cũng nhớ nhà".

Nét chấm phá trong hình ảnh “mây cao” và “núi bạc” giống như trong thơ Đường càng khắc sâu sự đơn chiếc, buồn phiền. Hình ảnh “chim nghiêng cánh” và “bóng chiều sa” là sự hữu hình hóa dòng vô hình của tác giả. Bóng chiều làm sao mang thể nhìn thấy được nhưng qua ngòi bút và con mắt của tác giả người ta đã hình dung ra được trời chiều đang dần buông xuống. Mây ở đây chất chồng lên nhau, ánh lên trong nắng chiều, làm cho cả bầu trời trở nên đẹp đẽ và rực rỡ. Giữa sườn cảnh đó, một cánh chim nhỏ nhoi xuất hiện. Cánh chim bay giữa những lớp mây cao đẹp đẽ, hùng vĩ như càng làm vượt trội lên dòng nhỏ bé của nó. Nó đơn côi giữa đất trời bát ngát, như tâm hồn thi sĩ lẻ loi giữa cuộc thế chông chênh vậy.

Sang hai câu thơ cuối cùng chính là nỗi nhớ nhà nhớ, nhớ quê được tác giả bộc lộ một cách rõ ràng, tất cả những tình cảm đó thi sĩ chẳng biết gửi vào đâu mà chỉ biết chất chứa đong đầy trong trái tim mình. Hai từ "dờn dợn" gợi nỗi nhớ trào dâng của thi sĩ lúc đứng trước cảnh hoang vắng của một chiều lúc hoàng hôn buông xuống. Câu thơ muốn nói lên nỗi nhớ quê hương da diết của thi sĩ lúc đứng trước sông nước rợn ngợp. “Ko khói hoàng hôn” tức thị ko một yếu tố ngoại cảnh nào tác động trực tiếp nhưng cảnh vật vẫn gợi trong lòng thi sĩ một nỗi nhớ quê cha đất tổ. Câu thơ cuối như bộc lộ tư tưởng, tình cảm mà thi sĩ muốn gửi gắm xuyên suốt bài thơ. Lúc nào trong lòng Huy Cận cũng mang một dòng tình quê sâu đậm, một nỗi nhớ quê da diết khôn nguôi.

Tràng giang của Huy Cận là bài thơ mang vẻ đẹp vừa cổ điển vừa hiện đại. Bài thơ “Tràng giang” của Huy Cận với sự kết hợp văn pháp hiện thực và cổ điển đã vẽ lên một bức tranh thiên nhiên u buồn, hiu quạnh. Qua đó khắc họa được tâm trạng cô liêu, đơn độc của con người và một tình yêu quê hương, ngóng trông về quê hương thực bụng, sâu sắc của Huy Cận. Dưới hình thức một bài thơ mang đậm phong cách thơ Đường thi, kết cấu mạch lạc và dòng tài thông minh tiếng nói, hình ảnh của tác giả, bài thơ hiện lên như một bản hòa ca mà ở đó, những nốt nhạc đều hợp sức tấu lên khúc ca yêu thiên nhiên, quốc gia. Thi sĩ Xuân Diệu đã viết :Tràng giang là một bài thơ ca non sông quốc gia, do đó dọn đường cho lòng yêu giang sơn Tổ quốc".

Bài thơ "tràng giang" là bài thơ đặc sắc trong cuộc thế thơ ca của Huy Cận. Bài thơ là sự kết hợp văn pháp hiện thực đan xen văn pháp cổ điển đã khắc họa một bức tranh thiên nhiên u buồn, hiu quạnh, qua đó bộc lộ tâm trạng cô liêu, đơn độc của con người và một tình yêu quê hương, ngóng trông về quê hương thực bụng, sâu sắc của thi sĩ. Bài thơ "tràng giang" của Huy Cận đã để lại rất nhiều tình cảm, ấn tượng sâu sắc trong lòng độc giả.

Phân tích bài Tràng Giang - Mẫu 6

Hoài Thanh đã mang một nhận định về những thi sĩ mới năm 1930: “Ta thoát lên tiên cùng Thế Lữ, ta phiêu lưu trong trường tình cùng Lưu Trọng Lư, ta điên cuồng với Hàn Mặc Tử, Chế Lan Viên, ta đắm say cùng Xuân Diệu. Nhưng động tiên đã khép, tình yêu ko bền, điên cuồng rồi tỉnh, say đắm vẫn lẻ loi. Ta ngơ ngẩn buồn trở về hồn ta cùng Huy Cận”. Mỗi thi sĩ đều mang một ý tưởng riêng làm nên nét độc đáo riêng của mình. Huy Cận là một thi sĩ xuất sắc với lời thơ đượm buồn một nỗi sầu nhân thế. Bài thơ “Tràng Giang” là một bài thơ đặc sắc và thể hiện rõ nỗi sầu nhân thế của Huy Cận lúc bấy giờ.

Huy Cận là một trong số những thi sĩ mới trong giai đoạn 1930- 1945. Nếu như Xuân Diệu say đắm trong trường tình thì Huy Cận lại chìm đắm trong nỗi sầu của nhân thế. Bài thơ “Tràng Giang” là một bài thơ tiêu biểu và đặc sắc nhất được trích trong tập “Lửa thiêng” (1940). Huy Cận sáng tác bài thơ lúc đang đứng ở bờ Nam bến Chèm của sông Hồng, nhìn ngắm cảnh thiên nhiên sông nước suy ngẫm về cuộc thế mình mà “tức cảnh sinh tình”. Bài thơ thể hiện sâu sắc vẻ đẹp thiên nhiên cũng như nỗi buồn nhân thế của tác giả.

Ngay từ đầu bài thơ Huy Cận đã đưa chúng ta tới với một nét đẹp cổ điển mà ít người nào mang, chỉ lúc tới với Hay Cận chúng ta mới cảm nhận được. Đó là cách đặt tên nhan đề bài thơ, “Tràng Giang” là sông to, sông dài. Nhưng vì sao ở đây tác giả ko sử dụng “Trường Giang” mà lại là “Tràng Giang”? “Tràng Giang” điệp vần “ang” tạo nên một âm thanh vang xa, đồng thời cũng thể hiện một nỗi buồn trải dài xuyên suốt cả bài thơ. “Bâng khuâng trời rộng nhớ sông dài” lời đề từ cũng đã mở rộng ra trước mắt chúng ta một ko gian rộng to “trời rộng, sông dài”, một nỗi buồn da diết “bâng khuâng”.

Sóng gợn tràng giang buồn điệp điệp
Con thuyền xuôi mái nước song song
Thuyền về nước lại sầu trăm ngả
Củi một cành khô lạc mấy dòng.

Tới với khổ thơ thứ nhất, chúng ta bắt gặp được những hình ảnh mang tính cổ điển, chỉ mang ở trong thơ cổ mới mang: “trường giang”, “con thuyền”, “củi một cành khô”…Mở ra cho chúng ta một ko gian rộng to, “điệp điệp” gợi ra ko gian theo chiều rộng, “song song” gợi mở ko gian theo chiều dài. Một ko gian bát ngát rộng to, nhưng cũng tĩnh lặng lạ thường. Bao trùm lên cảnh vật là một nỗi buồn “điệp điệp” một nỗi buồn trải dài khiến cho hình ảnh con thuyền cũng tĩnh lặng giữa dòng nước “song song”. “Thuyền” và “nước” là hai hình ảnh thân thuộc trong thơ, ngoài đời thực chúng cũng là hai sự vật luôn đi liền với nhau ko thể rời nhau, Vậy mà ở đây tác giả lại cho ta thấy một sự chia ly giữa thuyền và nước: “thuyền về” còn “nước lại” gọi sự chia ly, sự xa cách hững hờ. Tâm trạng của thi nhân được bộc lộ rõ nét nhất qua câu thơ cuối cùng: “Củi một cành khô lạc mấy dòng” . “Củi” là một hình ảnh nhỏ bé, phong phanh vậy mà lại lênh đênh vô định giữa một ko gian rộng to của sông nước ko biết sẽ trôi dạt về đâu. “Củi” đã bé nay lại càng nhỏ bé hơn lúc kết hợp với số từ “một” tác giả thử muốn nhấn mạnh thân phận bé nhỏ của chính bản thân mình trôi nổi mênh mông giữa dòng đời. Một nỗi buồn đơn chiếc về thời thế.

Nỗi buồn của thi nhân càng được tăng thêm, càng được đẩy tới đỉnh điểm lúc tới với khổ thơ thứ hai:

“Lơ thơ cồn nhỏ gió hiu quạnh
Đâu tiếng làng xa vãn chợ chiều
Nắng xuống, trời lên sâu chót vót
Sông dài, trời rộng bến cô liêu”.

Bức tranh thiên nhiên sông nước đó mang phần tăng thêm sức sống lúc mang thêm những “cồn nhỏ”. Những gò đất nổi lên giữa lòng sông đó lại chỉ “lơ thơ” thưa thớt gợi lên một sự đơn sơ, hoang vắng, “hiu quạnh” cô quạnh lúc những làn gió thổi qua. Những cơn gió ko ồn ào mà chỉ “hiu quạnh” làm cho nỗi buồn của thi nhân như được nhân lên lúc đứng trước một ko gian tiêu điều.

Chợt mang đâu đây mang tiếng “chợ chiều”. “Chợ” là nơi mà lúc tới đó ta biết được cuộc sống nơi đây mang sung túc sầm uất hay ko. “Đâu” gợi cho chúng ta cảm giác mơ hồ ko biết mang phải là mang âm thanh đó hay ko, tác giả cũng chỉ nghe thấy cảm nhận thấy chứ ko được nhìn thấy. Âm thanh đó cũng mờ mờ ảo ảo, vừa thực mà vừa hư. Tưởng hình như âm thanh xuất hiện làm con người thêm vui nhưng chính nó lại khiến cho tác giả thêm đơn chiếc, lẻ lõi trên chính mảnh đất quê hương mình.

“Nắng xuống trời lên sâu chót vót
Sông dài trời rộng bến cô liêu”

Nỗi sầu ko chỉ nhuốm màu vào ko gian mà còn trải dài theo thời kì vô tận. Ko gian được mở ra theo nhiều chiều vừa cao, vừa sâu, vừa rộng…”Nắng xuống” và “trời lên” tạo nên một sự ngăn cách, chia li theo hai chiều đối nghịch “lên” và “xuống”. Đây là cảm nhận mà chỉ lúc tới với con người hiện đại chúng ta mới thấy mới cảm nhận được. Ko gian ko chỉ được mở rộng theo chiều rộng, chiều cao mà còn theo chiều sâu. Nắng càng xuống thấp, trời càng trở nên cao hơn ngả bóng xuống lòng sông sâu “chót vót”. Tác giả đã sử dụng từ rất đặc trưng, ko phải cao “chót vót” mà là “sâu chót vót” vừa tả được độ cao cũng vừa cảm nhận được độ cao đó. Con người trở nên bó nhỏ đơn chiếc trước vũ trụ bát ngát vô tận… “Sông dài, trời rộng” cảnh vật càng rộng to, kì vĩ bao nhiêu thì con người càng bé nhỏ bấy nhiêu với hình ảnh “bến cô liêu”- bến đã nhỏ lại còn hiu quạnh. Con người cảm thấy bé nhỏ hơn bao giờ hết.

"Bèo dạt về đâu hàng nối hàng;
Mênh mông ko một chuyến đò ngang.
Ko cầu gợi chút niềm thân tình,
Lặng lẽ bờ xanh tiếp bãi vàng".

Tới đây, ta bắt gặp những hình ảnh thân thuộc, sắp gũi. Hình ảnh những mặt nước cánh bèo gợi sự tan tác chia ly, những mặt nước cánh bèo trôi “hàng nối hàng” vô định ko biết trôi dạt về nơi đâu. Đây cũng chính là số phận của những kiếp người nhỏ bé, đơn chiếc với một cuộc sống cập kênh. Giữa ko gian “mênh mông” rộng to, thi nhân cố tìm kiếm một niềm vui nhưng “ko một chuyến đò ngang” ko mang hình bóng cuộc sống của con người. “Ko cầu gợi chút niềm thân tình” ko mang được sự san sẻ của tình người, tình đời. Điệp từ “ko” như càng làm tăng thêm sự buồn bã đơn chiếc, chỉ mang “bờ xanh tiếp bãi vàng” chỉ mang một mình thi nhân với thiên nhiên quạnh hiu.Một lần nữa ko gian lại được đẩy tới sự tận cùng của sự hoang vắng, cô liêu.

Thi nhân mở rộng thêm tầm nhìn của mình, ko còn ko gian ở tầm thấp nữa mà được nhìn với tầm cao, tầm xa:

"Lớp lớp mây cao đùn núi bạc,
Chim nghiêng cánh nhỏ: bóng chiều sa.
Lòng quê dợn dợn vời con nước,
Ko khói hoàng hôn cũng nhớ nhà".

Chỉ với bốn câu thơ cuối, tác giả đã vẽ ra trước mắt người đọc một bức tranh đậm chất cổ điển với hình ảnh phía xa mang hòn núi, những đám mây bay là đà “lớp lớp”. Ko phải là một đàn chim mà chỉ duy nhất mang một cánh chim lạc đàn nhỏ bé đơn côi “nghiêng cánh nhỏ” dưới “bóng chiều sa”. Cánh chim đó đơn chiếc, lạc lõng, nỗi buồn như càng đè nặng lên đôi cánh giữa bầu trời rộng thênh thanh. Nhiên nhiên ở khổ thơ được vẽ ra là một thiên nhiên hùng vĩ, tráng lệ ko giống với thiên nhiên ở những khổ trước hiu quạnh, vắng lặng.

“Lòng quê dợn dợn vờn con nước
Ko khói hoàng hôn cũng nhớ nhà”

“Lòng quê” hay chính là tình yêu thiên nhiên quốc gia mà thi sĩ muốn gửi gắm, nó cuộn trào lên “dợn dợn” như sóng nước mênh mông. Tình yêu quê hương vô tận, choáng ngợp như chính con sông “Trường Giang” vậy. “Ko khói hoàng hôn cũng nhớ nhớ”, những người con xa quê hương chỉ cần một hình ảnh nhỏ thôi cũng làm họ gợi nhớ tới quê hương mình. Bóng chiều đã ngả đây là lúc con người ta nhiều tâm trạng nhiều xúc cảm nhất, nếu như Thôi Hiệu nhìn thấy khói hoàng hôn thì nhớ nhà “Quê hương khuất núi hoàng hôn/ Trên sông khói sóng cho buồn lòng người nào” thì tới với Huy Cận ông ko cần nhìn thấy “khói hoàng hôn” nhưng vẫn nhớ tới nhà da diết. Đây là sự thông minh độc đáo của Huy Cận trong thơ mới.

Bài thơ “Tràng Giang” đã vẽ trước mắt ta những một bức tranh hùng vĩ, với cách nhìn độc đáo vừa sắp vừa xa, vừa cao vừa sâu, nhưng bao trùm ko gian đó là một nỗi buồn. Đó ko chỉ là nỗi buồn đơn chiếc lẻ loi của chính tác giả mà còn là nỗi buồn của một thế hệ lúc phải sống trong cảnh nước mất nhà tan. Bức tranh mà Huy Cận tạo nên với những hình ảnh sắp gũi như sông nước bến thuyền vừa mang một vẻ đẹp vừa cổ kính vừa hiện đại. Điều đó đã tô đậm thêm sự độc đáo trong thơ của Huy Cận.

Phân tích Tràng Giang của Huy Cận - Mẫu 7

Khác với hồn thơ sôi nổi, nhiệt huyết gắn với công cuộc đổi mới sau cách mệnh tháng 8. Thơ Huy Cận những năm trước cách mệnh lại mang nét u sầu, buồn bã trước thời cuộc. Chẳng vậy mà "Tràng giang" ra đời lại khắc họa nét đơn chiếc của cá thể trước ko gian bát ngát của thiên nhiên. Cùng với nét u buồn khắc khoải trước ko gian mênh mông, bài thơ còn là nỗi nhớ quê hương, thương quốc gia đang chìm trong tang thương của thi sĩ.

Bài thơ được sáng tác vào năm 1939 in lần trước nhất trên báo "Ngày nay" sau đó in trong tập "Lửa thiêng" - tập thơ đầu tay của Huy Cận. Cũng chính tập thơ này đã đưa ông trở thành gương mặt tiêu biểu của phong trào "Thơ mới" thời kỳ đầu.

Ngay lúc đọc tên bài thơ "Tràng giang" người ta mang thể hình dung được tư tưởng và tâm tư mà tác giả gửi trong đó. Tiêu đề gợi ra một con sông dài, mênh mông, bát ngát. Tuy nhiên, ẩn sau hình ảnh sông dài còn là những mảnh đời cập kênh, trôi nổi, u sầu. Câu đề từ "Bâng khuâng trời rộng nhớ sông dài" tiếp tục khẳng định nỗi niềm u uất, ko biết tỏ cùng người nào của nhân vật trữ tình trước ko gian bát ngát của dòng sông.

Khổ trước nhất tới với người đọc bằng hình ảnh con sông buồn, chất chứa những nỗi niềm khó tả

"Sóng gợn tràng giang buồn điệp điệp
Con thuyền xuôi mái nước song song
Thuyền về nước lại sầu trăm ngả
Củi một cành khô lạc mấy dòng."

Vừa mới đọc khổ trước nhất, người đọc thấy được ko khí u sầu, buồn bã thông qua những từ "buồn", "sầu", "lạc cành khô". Câu thứ nhất miêu tả sóng, câu thứ hai tả những dòng trôi, những luồng nước trên mặt sông. Nếu như câu thứ nhất gợi được những vòng sóng đang loang ra, lan xa, xô đuổi nhau tới tận chân trời, thì câu thứ hai lại vẽ ra những luồng nước cứ song song, rong ruổi mãi về cuối trời. Trong câu thứ nhất "sóng gợn" là những vòng sóng nhỏ, lăn tăn. Nhưng chỉ cần một gợn sóng đó thì Tràng giang đã "buồn điệp điệp". Từ láy hoàn toàn "điệp điệp" như diễn tả nỗi buồn chồng chất lên nhau, hết lớp này tới lớp khác. Hình ảnh con thuyền "xuôi mái nước song song" lại gợi về cảm giác đơn độc trên dòng nước mênh mông vô tận.

Hai câu thơ kết hợp làm cho ko gian vừa mở ra theo bề rộng, vừa vươn theo chiều dài. Tác giả tiếp tục khắc họa nỗi chia ly qua câu thơ thứ ba. "Thuyền" và "nước" vốn dĩ là hai hình ảnh gắn bó, khăng khít với nhau nhưng qua con mắt của nhân vật trữ tình thì lúc này hai hình ảnh đó ko còn song hành với nhau nữa. "Sầu trăm ngả", nỗi buồn, sự u hoài, buồn bã ngày càng dâng lên. Với câu thơ thứ tư tác giả sử dụng giải pháp đảo ngữ "củi một cành khô" để nói về sự đơn chiếc, trơ trọi của "củi". Số từ "một" chỉ một mình, đơn chiếc cùng với tính từ "khô" - hết sinh khí, càng làm cho hình ảnh khô héo hơn. Tác giả thật tài tình lúc đã sử dụng nghệ thuật đối "một" - "mấy" như nhấn mạnh hơn sự cô độc của củi trên dòng sông. "Lạc mấy dòng" ko chỉ diễn tả nỗi niềm đơn chiếc của củi mà còn nói tới sự cập kênh, trôi nổi lúc "lạc" hết dòng sông này tới dòng sông khác. Nét độc đáo của câu thơ ko chỉ là phép đối mà còn ở cách ngắt nhịp 1/3/3. Với cách ngắt nhịp đó "củi" xuất hiện "độc lập" và điều đó càng làm rõ hơn tình cảnh lẻ loi của sự vật này. Mang thể nói, hình ảnh " củi một cành khô" đã phần nào nói lên tâm trạng thi sĩ - một con người tài hoa nhưng vẫn đang loay hoay giữa cuộc sống bộn bề. Tương tự, chỉ với khổ thơ trước nhất bức tranh thiên nhiên buồn, thảm sầu đã hiện rõ. Nét bút kết hợp giữa cổ điển và hiện đại cũng phần nào giúp người đọc rõ hơn về tâm trạng của thi sĩ.

Khổ thơ thứ hai tiếp tục là sườn cảnh buồn nhưng mang nét hiu quạnh, thiếu sức sống.

"Lơ thơ cồn nhỏ gió hiu quạnh
Đâu tiếng làng xa vãn chợ chiều
Nắng xuống, trời lên sâu chót vót
Sông dài, trời rộng, bến cô liêu."

Huy Cận thật khéo léo lúc sử dụng hai từ láy trong cùng một câu thơ để miêu tả cảnh hoang vu, vắng vẻ hai bên bờ sông: "Lơ thơ" - thưa thớt, ít ỏi, " hiu quạnh" - vắng lặng, ít người. Trên "cồn nhỏ" làn gió phảng phất ko khí buồn, u ám của chốn ít người, thiếu sức sống. Nó u sầu tới nỗi ko nghe thấy tiếng ồn ào của phiên chợ chiều. "Đâu" diễn tả cảm giác mơ hồ, ko xác định được điểm tựa để bám víu. Tương tự, chỉ qua vài nét chấm phá của thi sĩ đã hiện lên bức tranh quê thê lương, thiếu sức sống. Tới với hai câu thơ tiếp, nhường nhịn như tác giả mở rộng tầm nhìn ra qua giải pháp đối "nắng xuống" - "trời lên" đã làm ko gian mở rộng về chiều cao, mang một khoảng ko gian đang giãn nở ra ở giữa. Hai động từ ngược hướng "lên" và "xuống" mang lại cảm giác chuyển động. Nắng càng xuống thì bầu trời càng được kéo cao hơn. Và điểm nhấn chính là "sâu chót vót" - ko gian mở rộng cả về chiều sâu. "Chót vót" vốn là từ láy độc quyền lúc nhắc tới chiều cao. Còn đã nói tới sâu thì người ta hay sử dụng "sâu tun hút" hoặc " sâu thăm thẳm",...Chính cách sử dụng từ ngữ đặc sắc của Huy Cận đã gợi ra khoảng ko vũ trụ sâu thăm thẳm, đó cũng là lúc nỗi buồn, đơn chiếc của thi sĩ dâng lên cao, trở nên vô cùng vô tận. Một góc nhìn đầy thú vị, mới mẻ. Câu thơ cuối cùng thi sĩ sử dụng ko gian rộng để nói về nỗi đơn chiếc, vắng vẻ. "Bến cô liêu" - buồn, thưa thớt trơ trọi giữa ko gian rộng to của sông, trời. Toàn cảnh khổ hai là một màu đơn chiếc, vắng vẻ, đối lập với hình ảnh cảnh vật thưa thớt là ko gian mênh mông, nhấn mạnh hơn nỗi u sầu vạn cổ.

.....................

Article post on: nongdanmo.com

Recommended For You

About the Author: Bảo